شب یلدا
شب یلدا یا شب چله یکی از زیباترین سنتهای ایران باستان است که در آخرین شب پاییز برگزار میشود. این شب بلندترین شب سال است و از غروب آفتاب روز ۳۰م آذر تا طلوع خورشید روز یکم دی ماه ادامه دارد. ایرانیان باستان این شب را به عنوان نمادی از پیروزی نور بر تاریکی جشن میگرفتند و این آیین همچنان در میان ما زنده است.
بهترین شهرهایی که در زمان یلدا میتوانید به آنجا سفر کنید
شیراز:
در شیراز، شب یلدا حالوهوایی کاملاً گرم، رنگی و پرهیجان دارد. انار دونشده، هندوانه، کلمپلوی شیرازی، یوخه با شکر، نانقندی، مسقطی و البته شیرازیپلو، سفرهای آماده میشود که هیچکس نمیتواند از آن دل بکند.
حافظخوانی هم رسم قدیمی این شب است. یکی دیوان حافظ را برمیدارد، فال میگیرد و همه با شیطنت و خنده منتظر میمانند که ببینند غزل چه پیامی برای دل و حالشان دارد.
در شیراز، بهترین و محبوبترین جاها برای دورهمیهای یلدایی، همان خانههای سنتی با حیاطهای پرنور، باغهای قدیمی و تالارهای خانوادگی است؛ اما اگر بخواهیم از مکانهای عمومی و شناختهشده نام ببریم، حافظیه، باغ ارم، باغ دلگشا، باغ نظر و پارک آزادی از جاهایی هستند که معمولاً در روزها و شبهای طولانی سال شلوغتر میشوند.
اصفهان:
در اصفهان، مردم شب یلدا را معمولاً با سلیقه خاص خودشان جشن میگیرند. وقتی سفره چیده میشود، خربزهی خشک، هندوانه، انار، باسلوق، پولکی و گز اصفهان همیشه نقش مهمی دارند. کنار این خوراکیها معمولاً یک دیس چلوی مرغ یا خورشت خلال هم میگذارند تا سفره کامل باشد.
هرچند فال حافظ گرفته میشود، اما بسیاری از خانوادههای اصفهانی بیشتر به شاهنامهخوانی یا روایت قصههای قدیمی علاقه دارند؛ بزرگترها حکایتی از شاهنامه یا لطیفهای شیرین تعریف میکنند و بقیه با لبخند و توجه گوش میدهند.
در اصفهان، شب یلدا بیشتر در خانهها و کنار بزرگترهای خانواده برگزار میشود. ما اگر بخواهیم جاهای معروفی را بگوییم که مردم معمولاً در شبهای نزدیک یلدا یا برای عکسگرفتن، گشتوگذار سراغش میروند، اینها بیشتر شناخته شدهاند:
میدان نقش جهان، چهارباغ عباسی، سیوسهپل و پل خواجو.

یزد:
در یزد، مردم شب یلدا را معمولاً ساده و صمیمی برگزار میکنند. سفرهها با کیک یزدی، قطاب، باقلوای یزدی، انجیر خشک، نخودچی کشمش، هندوانه و انار تزئین میشوند و همه چشمشان دنبال شیرینیهای خوشعطر یزدی است.
بزرگترها با تعریف قصهها، متلها و حکایتهای محلی جمع را گرم نگه میدارند و در برخی خانوادهها شاهنامهخوانی هم برگزار میشود، تا هر کسی تفسیر خود را از داستانها بیان کند.
در یزد، مردم شب یلدا را بیشتر در خانه و کنار بزرگترهای خانواده میگذرانند و حالوهوای شب آرام و سنتی است.
اگر هم بیرون بروند، معمولاً میدان امیرچخماق و بازار قدیم یزد شلوغتر میشود و حالوهوای یلدایی دارد.

همدان:
در همدان، شب یلدا را معمولاً خیلی صمیمی و خودمانی برگزار میکنند. سفره که پهن میشود، انار و هندوانه، آجیل مخلوط، خرما، کشمش و کلهقند همیشه روی آن دیده میشود و بعضی خانوادهها شیرینیها و خوراکیهای سنتی همدانی هم کنارشان میگذارند تا سفره رنگ و بوی محلی بگیرد.
بزرگترها معمولاً فال حافظ میگیرند و غزلها را با ذوق میخوانند، بقیه هم با خنده و شوخی گوش میدهند و منتظرند ببینند چه پیامی برایشان دارد؛ و گاهی هم نواهای سنتی همدانی با سازهای کوچک فضای شب را پر میکند، طوری که همه حس کنند این شب خاص فقط برای خودشان است.
شوش:
در شوش، مردم شب یلدا را معمولاً با حال و هوای گرم و خانوادگی برگزار میکنند. سفره که پهن انار، هندوانه، خرما، کشمش، حلوا و شیرینیهای محلی شوش همیشه حاضر است و بعضی خانوادهها خوراکهای محلی مثل آش شوشی یا کلهپاچه سبک هم کنار سفره میآورند.
بزرگترها معمولاً قصههای تاریخی و حکایات محلی را برای بچهها تعریف میکنند و همه با دقت گوش میدهند، گاهی هم یکی دیوان حافظ را باز میکند و فال میگیرند.
یلدای مردمان شوش معمولاً با سرود و موسیقی محلی کوتاه و جمعوجور همراه است؛ افراد دور هم جمع میشوند، بعضیها با دف و سازهای کوچک آهنگ میزنند و بقیه دست میزنند و همراهی میکنند، طوری که شب بلند سال با شور و نشاط محلی و خاطرهای فراموشنشدنی میگذرد.
پیشنهاد آرمه سیر آریا برای سفر در شب یلدا
شما هم میتوانید به سفرهای داخلی و خارجی بروید و تجربههای متفاوتی کسب کنید. اما اگر دوست دارید به فرهنگ زیبای شب یلدا نزدیک شوید و لحظاتی خاص را تجربه کنید، میتوانید شهرهای ذکر شده را برای سفر انتخاب کنید و از آداب و رسوم سنتی، غذاهای محلی و جاذبههای دیدنی این مناطق لذت ببرید. سفر با برنامهریزی درست، خاطرهای ماندگار برای شما رقم خواهد زد.
میتوانید تورهای شب یلدا را از آرمه سیر آریا رزرو کنید و سفری خاطرهانگیز را تجربه کنید.
معنی تنقلات و چیدمان شب یلدا:
- کتاب حافظ: نماد هدایت، خرد و امید به آینده است. گرفتن فال حافظ در شب یلدا نمادی از جستجوی راه درست و آرزوی خوشبختی برای سال جدید است.
- شمع: نماد نور، روشنایی و گرما است. روشن کردن شمع در طولانیترین شب سال نشاندهنده پیروزی نور بر تاریکی و امید به روزهای روشنتر است.
- انار: نماد برکت، فراوانی و زندگی است. دانههای سرخ آن نشاندهنده انرژی و شادی هستند.
- هندوانه: نماد سلامتی، شادی و دفع بلا است. خوردن آن در شب یلدا به دلیل رنگ قرمز و تازگی، انرژی مثبت میآورد.
- خشکبار: نماد تندرستی، فراوانی و نعمت است. معمولاً هر آجیل با خواص مخصوص خودش همراه با خوششانسی و برکت تلقی میشود.
- خرما: نماد شیرینی زندگی و روزیرسانی خداوند است.
- سیب: نماد سلامتی، زیبایی و عشق است.
- نقل و نبات: نماد شیرینی و خوشی زندگی است و به امید شیرین شدن زندگی در سال آینده خورده میشود.
- کدو تنبل و خوراکیهای دیگر زمستانی: نماد خانواده و حفاظت از خود در برابر سرما و سختیها هستند.
جمع بندی:
شب یلدا، بلندترین شب سال و یکی از خاطرهانگیزترین جشنهای ایرانی است. بهتر است در این زمان برای یک سفر جذاب برنامهریزی کنید. با انتخاب شهرها و تورهای مناسب، هم میتوانید از زیباییهای زمستان لذت ببرید و هم در دل فرهنگ و سنتهای ایرانی غرق شوید. شب یلدا فرصتی است برای شادی، امید و با هم بودن؛ پس این شب را با سفری دلچسب جشن بگیرید و خاطراتی شیرین و به یادماندنی بسازید.
سوال های متداول:
1_ چرا شب یلدا یک دقیقه بیشتر است؟
به دلیل اینکه زمین در این زمان بیشترین انحراف از خورشید را دارد و خورشید دیرتر طلوع و زودتر غروب میکند. به همین دلیل، طول شب کمی از شبهای دیگر بلندتر است.
2_ چرا به شب یلدا، شب چله هم میگوییم؟
زیرا آغاز چلهی زمستان است که ۴۰ روز طول میکشد و سردترین روزهای سال را شامل میشود. «چله» در فارسی به معنای چهل روز پیاپی است.
3_ چرا شب یلدا برای ایرانیها مهم بوده است؟
شب یلدا برای ایرانیها مهم بود زیرا نماد پیروزی نور بر تاریکی و آغاز بلند شدن روزهاست.
این شب همچنین فرصتی برای دورهمی خانواده، جشن و سنتهای فرهنگی بوده است.
